1.2080

فولاد ابزار سردکار 2080 |SPK

بررسی مشخصات فنی،خرید،قیمت و عملیات حرارتی

2080 یک فولاد ابزار سردکار همه کاره بوده که به مقاومت در برابر سایش و چقرمگی عالی مشهور است.معمولاً در کاربردهایی که به سختی و پایداری ابعادی بالا نیاز دارند، مانند ابزارهای برش، قالب های پرس، و قالب‌های سردکار استفاده می شود. این فولاد قابلیت ماشین کاری خوبی را ارائه می دهد و می تواند به راحتی برای دستیابی به خواص مطلوب تحت عملیات حرارتی قرار گیرد.

فولاد سردکار SPK (1.2080) چیست ؟

فولاد SPK که در استاندارد DIN با کد 1.2080 شناخته می‌شود، یکی از فولادهای ابزار سردکار پرکربن و پرکروم است که در گروه فولادهای کلاسیک ۱۲٪ کرومی قرار می‌گیرد. ترکیب شیمیایی این گرید، سختی بالا و مقاومت مناسب در برابر سایش را فراهم می‌کند و آن را به گزینه‌ای متداول برای ساخت انواع ابزارهای سردکار تبدیل کرده است.

نام‌گذاری فولاد ابزار سردکار 1.2080 در دیگر استانداردها

استاندارد

نام

EN / DIN (Werkstoff Nr.)

1.2080

DIN / EN ISO 4957 (نام شیمیایی)

X210Cr12

AISI / SAE / ASTM

D3

JIS

SKD1

GB

Cr12

BS

BD3

Bohler

K100

این گرید در بازار با نام K100 شناخته می‌شود؛ K100 نام تجاری فولاد 1.2080 در محصولات شرکت Böhler است.

ترکیب شیمیایی و نقش عناصر آلیاژی در فولاد ابزار 1.2080

راز مقاومت سایشی فوق العاده فولاد 1.2080 در ترکیب شیمیایی آن نهفته است:

عنصر

درصد حضور (استاندارد پایه)

کربن (C)

1.90–2.20 %

کروم (Cr)

11.00–12.00 %

سیلیسیم (Si)

0.10–0.40 %

منگنز (Mn)

0.15–0.45 %

  • کربن (C): با محتوای حدود ۲٪، نقش اصلی را در تشکیل حجم بالایی از کاربیدهای کروم و دستیابی به سختی نهایی بسیار بالا ایفا می‌کند.
  • کروم (Cr): با کربن ترکیب شده و کاربیدهای کرومی فوق‌سخت تشکیل می‌دهد که همچون ذرات مقاوم در برابر سایش در ماتریس فولاد عمل می‌کنند؛ همچنین به مقاومت نسبی در برابر خوردگی کمک می‌کند.

(نکته: ترکیب استاندارد 1.2080، برخلاف 1.2379 (D2)، فاقد مقادیر قابل‌توجه مولیبدن و وانادیوم است.)

تفاوت فولاد SPK (1.2080) و SPK-NL (1.2379)، کدام را انتخاب کنیم؟

این دو گرید هر دو از خانواده فولادهای سردکار ۱۲٪ کرومی هستند، اما برای اولویت‌های متفاوتی بهینه شده‌اند:

ویژگی SPK (1.2080 / D3) SPK-NL (1.2379 / D2)
مقاومت به سایش بسیار بالا بالا
چقرمگی کمتر (حساس به ضربه) متوسط (نسبت به SPK بهتر)
عناصر آلیاژی خاص بدون Mo و V دارای Mo و V (سخت‌شوندگی ثانویه)
روش سخت‌کاری رایج کوئنچ روغنی (ریسک ترک بیشتر) هوا/خلأ (اعوجاج کمتر)
نیتراسیون‌پذیری معمولاً انجام نمی‌شود با اطمینان بالا قابل انجام است

اگر اولویت شما حداکثر مقاومت به سایش است، 1.2080 بهترین گزینه است. اما اگر به چقرمگی و مقاومت در برابر ضربه نیاز دارید، مطالعه [مقاله بررسی فولاد 1.2379] را به شما پیشنهاد می‌کنیم.

خواص مکانیکی و فیزیکی فولاد SPK

  • چقرمگی: این فولاد در دسته فولادهای نسبتاً ترد قرار می‌گیرد و نباید در معرض ضربات ناگهانی و شدید قرار گیرد.
  • ماشین‌کاری: به دلیل کسر کاربیدی بالا، ماشین‌کاری آن متوسط تا دشوار ارزیابی می‌شود و سایش ابزار برشی نسبت به فولادهای کم‌آلیاژ بیشتر است.
  • سختی‌پذیری: این فولاد پس از سخت‌کاری به سختی نهایی بسیار بالایی (۵۸ تا ۶۲ HRC) دست می‌یابد. سختی حالت آنیل‌شده حداکثر 255 HB است که برای ماشین‌کاری مناسب است.

عملیات حرارتی فولاد سردکار 2080

به دلیل محتوای کربن و کروم بسیار بالا، عملیات حرارتی این گرید یکی از حساس‌ترین مراحل تولید است. در کوره‌های استاندارد گروه صنعتی سایا، این عملیات با دقت بسیار بالا و کنترل اتمسفر انجام می‌شود.

مراحل پیش‌گرم، آستنیته و کوئنچ در روغن

  • پیش‌گرم دومرحله‌ای: ابتدا تا حدود ۶۰۰ درجه، سپس تا ۸۰۰ تا ۹۰۰ درجه سانتی‌گراد (برای یکنواخت‌سازی دما و جلوگیری از شوک حرارتی).
  • سخت‌کاری (آستنیته کردن): حدود ۹۵۰ تا ۱۰۰۰ درجه سانتی‌گراد.
  • کوئنچ (سرد کردن): ترجیحاً در روغن انجام می‌شود. استفاده از آب برای این گرید بسیار خطرناک است و به احتمال زیاد منجر به شکست قطعه می‌شود.

نمودار تمپر فولاد 1.2080 و تغییرات سختی

برای پایدارسازی ساختار، قطعه بلافاصله باید تمپر شود. برخلاف گرید 1.2379، به دلیل نبود مولیبدن و وانادیوم در ترکیب، فولاد 1.2080 پدیده سخت‌شوندگی ثانویه (Secondary Hardening) را نشان نمی‌دهد.

دمای تمپر (°C)

100

200

300

400

500

600

سختی (HRC)

64

62

60

57

53

42

بازه ۱۵۰ تا ۳۰۰ درجه معمولاً برای رسیدن به سختی ۵۸ تا ۶۲ HRC استفاده می‌شود. برای دریافت اطلاعات کامل درباره عملیات حرارتی این گرید به مقاله عملیات حرارتی 1.2080 مراجعه کنید.

جلوگیری از ترک‌خوردگی و افت سختی در 1.2080

یکی از بزرگترین مشکلات قالب‌سازان، ترک خوردن SPK است. دلیل اصلی این عارضه، سرد شدن کامل قطعه در محیط کوئنچ است. بلافاصله پس از کوئنچ، در حالی که قطعه هنوز گرم است (حدود ۶۰ تا ۸۰ درجه سانتی‌گراد)، باید به کوره تمپر منتقل شود تا از ترک‌های خودبه‌خودی جلوگیری گردد. همچنین برای کاهش آستنیت باقیمانده، تمپر دوگانه (Double Tempering) اکیداً توصیه می‌شود.

مهم‌ترین کاربردهای صنعتی فولاد 1.2080

به دلیل ویژگی‌های متالورژیکی خاص، از فولاد 1.2080 در موارد زیر استفاده می‌شود:

  • ابزارهای دقیق و تیغه‌های برشی
  • قالب‌های برش و پانچ برای ورق‌های نازک (تا چند میلی‌متر ضخامت)
  • ابزارهای کشش عمیق (Deep-Drawing)
  • غلتک‌های پروفیل‌سازی و شکل‌دهی

قیمت فولاد 2080 و راهنمای خرید میلگرد و تسمه SPK

قیمت فولاد SPK (1.2080) با توجه به نوسانات بازار، برند تولیدکننده و ابعاد مقطع (میلگرد یا تسمه) متغیر است.برای دریافت قیمت روز،بررسی موجودی با کارشناسان سایا تماس بگیرید.

گروه صنعتی سایا با همکاری تأمین‌کنندگان معتبر داخلی و خارجی، آماده ارائه ابعاد و اندازه‌های مختلف این فولاد با گواهینامه معتبر است.

برای دریافت پیش‌فاکتور، استعلام قیمت روز و مشاوره جهت انتخاب ابعاد مناسب قالب خود، از طریق راه‌های ارتباطی درج‌شده در سایت با کارشناسان ما تماس بگیرید.

سوالات متداول

۱. چرا فولاد 2080 در حین سخت‌کاری ترک می‌خورد؟

دلیل اصلی آن کوئنچ در محیط نامناسب (مانند آب) و یا تأخیر در انتقال قطعه به کوره تمپر است. قطعه باید در دمای ۶۰ تا ۸۰ درجه (زمانی که هنوز گرم است) وارد کوره تمپر شود.

۲. آیا فولاد 2080برای قالب‌های فورج مناسب است؟

خیر. این فولاد به دلیل چقرمگی محدود، برای کاربردهایی با ضربه شدید و مداوم (مانند فورجینگ) مناسب نیست. برای این منظور باید از فولادهای کار گرم استفاده کرد.

۳. آیا فولاد SPK قابل نیتراسیون است؟

معمولاً نیتراسیون روی این گرید انجام نمی‌شود، زیرا دمای بالای نیتراسیون باعث افت شدید سختی پایه در این فولاد می‌گردد. برای جایگزین با کارشناسان سایا مشورت کنید.

۴. تفاوت SPK با K100 چیست؟

هیچ تفاوتی از نظر متالورژیکی ندارند. SPK نام رایج بازار ایران و 1.2080 کد استاندارد DIN است، در حالی که K100 صرفاً نام تجاری همین متریال در شرکت بوهلر (Böhler) می‌باشد.